Hukukun kontenjanı bir yılda 1.272 azaldı. Yapay zekâ mühendisliğininki 198 arttı. Yazılım mühendisliğinde 1.850 yer boş kaldı. 2026 YKS yerleştirmesini yalnızca toplam doluluk oranıyla anlatınca bu üç ayrı gelişme aynı cümlenin içinde kayboluyor. Oysa üniversite tercihi yapacak bir genç için asıl sorular belli: Hangi bölüm küçüldü? Hangisi büyüdü? Açılan yerlere öğrenci yerleşti mi?
Önce hesabın sınırını belirleyelim. Buradaki bölüm karşılaştırmaları, ÖSYM’nin 2025 ve 2026 ilk merkezî yerleştirme tablolarındaki genel ve okul birinciliği kontenjanlarının toplamına dayanıyor. Açıköğretim ve diğer özel kontenjanlar dışarıda. KKTC uyruklu adaylara ayrılmış kontenjanlar hariç tutulurken KKTC’deki üniversiteler ve diğer ülkelerdeki programlar hesaba katılıyor. Aynı bölümün dil ve burs seçenekleri bölüm toplamında birleştiriliyor; belirli bir üniversite örneğine gelindiğinde yeniden ayrılıyor. “Boş” dediğimiz sayı da kesin kayıt veya ek yerleştirme sonrasını değil, ilk yerleştirmeyi anlatıyor.
Bu kapsamda toplam kontenjan 713.021’den 676.999’a indi. Azalma 36.022, oran yüzde 5,05. Lisans kontenjanı 402.294’ten 379.228’e, ön lisans kontenjanı 310.727’den 297.771’e düştü. Buna karşılık toplam doluluk yüzde 92,49’dan yüzde 93,35’e çıktı. Daha yüksek doluluk, daha fazla öğrencinin yerleştiği anlamına gelmiyor: Aynı tabloda yerleşen sayısı 659.483’ten 631.966’ya geriledi. Kontenjan azalınca, daha az öğrenciyle daha yüksek doluluk elde edilebiliyor.
Hukukta 2025’in 10.200 kontenjanı 2026’da 8.928’e düşürüldü. Yüzde 12,47’lik daralmaya rağmen 508 yer boş kaldı. Diş hekimliğinde kontenjan 7.466’dan 6.725’e, eczacılıkta 3.514’ten 3.191’e indi. Diş hekimliğinde 611 boş yer bulunurken eczacılıktaki boşluk yalnızca 7. Tıpta ise 19.065 olan kontenjan 18.958’e geriledi ve tamamı doldu. Sağlık alanını tek bir talep eğilimiyle açıklamak, daha bu dört bölümde bile mümkün görünmüyor.
Hemşirelik ters yönde hareket etti: 17.169’dan 17.360’a çıktı, 191 kişilik artışa rağmen yalnızca 46 yer boş kaldı. Ebelikte kontenjan 5.424’ten 5.526’ya yükseldi, boşluk 42 oldu. Dil ve konuşma terapisinde 1.762’den 1.861’e çıkıldı; 46 yer dolmadı. Fizyoterapi ve rehabilitasyonda ise kontenjan 6.077’den 5.157’ye, beslenme ve diyetetikte 4.223’ten 3.560’a indirildi. Bu iki bölümde sırasıyla 289 ve 418 boş yer kaldı. Biri lisans, diğeri ön lisans olan benzer adlı sağlık programlarını da aynı toplama katmamak gerekiyor.
Öğretmenliklerde daralma geniş bir alana yayılıyor. Türkçe öğretmenliği 3.490’dan 2.921’e, sosyal bilgiler öğretmenliği 2.745’ten 2.186’ya, ilköğretim matematik öğretmenliği 2.790’dan 2.458’e geriledi. Azalma oranları sırasıyla yüzde 16,30, yüzde 20,36 ve yüzde 11,90. İngilizce öğretmenliğinde 3.636’dan 3.344’e, okul öncesi öğretmenliğinde 3.722’den 3.465’e inildi. Rehberlik ve psikolojik danışmanlıkta 3.613 kontenjan 3.257’ye düştü.
Sınıf öğretmenliğinde farklı bir tercih yapıldı: Kontenjan 3.749’dan 3.935’e yükseltildi. Özel eğitim öğretmenliğinde ise 2.895’ten 2.783’e düşüş var; buna rağmen yalnızca 12 yer boş kaldı. Fen bilgisi öğretmenliği ayrıca konuşulmalı. Kontenjan 1.206’dan 1.039’a indirildiği hâlde sadece 425 aday yerleşti. Boş kalan 614 yer, yüzde 59,10’luk boşluk demek. Türkçe öğretmenliğinde 209, ilköğretim matematikte 281, okul öncesinde 298, rehberlik ve psikolojik danışmanlıkta 286 boş yer bulunuyor. Kontenjan azaltılması, her bölümde doluluğu sağlamamış. ÖSYM, 2026 lisans sonuçları
Mühendislikte de artış ve azalışı bölüm bölüm okumak gerekiyor. Bilgisayar mühendisliği 14.274’ten 13.614’e, yazılım mühendisliği 5.235’ten 4.807’ye, makine mühendisliği 6.869’dan 6.690’a düştü. İnşaat mühendisliğinde 4.189’dan 4.055’e, mekatronikte 1.873’ten 1.673’e gerileme var. Elektrik-elektronik mühendisliği 8.075’ten 8.050’ye inerken endüstri mühendisliği 7.170’ten 7.212’ye çıktı. Metalurji ve malzeme mühendisliğinde 1.766’dan 1.831’e artış yaşandı. Mimarlık ise 4.311’den 3.993’e geriledi.
Yeni teknoloji adları taşıyan bölümlerde büyüme daha belirgin. Yapay zekâ mühendisliği 446’dan 644’e, yapay zekâ ve veri mühendisliği 433’ten 640’a, yapay zekâ ve makine öğrenmesi 470’ten 647’ye çıktı. Artışlar yüzde 44,39, yüzde 47,81 ve yüzde 37,66. Veri bilimi ve analitiğinde 766 olan kontenjan 1.133’e yükseldi; artış yüzde 47,91. Yönetim bilişim sistemleri 6.657’den 6.789’a, bilgi güvenliği teknolojisi 490’dan 534’e çıktı. Ancak büyütülen bu alanlarda da bütün kontenjanlar dolmadı: Yapay zekâ mühendisliğinde 320, yapay zekâ ve veri mühendisliğinde 83, yapay zekâ ve makine öğrenmesinde 107, veri bilimi ve analitiğinde 232 boş yer var.
Bölüm adından hareketle “talep var” veya “talep bitti” demek burada yanıltıcı olur. Yazılım mühendisliğinde devlet üniversitelerinin 2.191 kontenjanı doldu. Vakıf üniversitelerinde ise 2.126 kontenjanın 1.427’si boş kaldı. KKTC’de 400, diğer ülkelerde 23 boşluk daha var. Böylece toplam boşluk 1.850’ye ulaşıyor. Yapay zekâ mühendisliğinde de devletin 82 kontenjanı dolarken vakıflarda 124, KKTC’de 186, diğer ülkelerde 10 yer boş kaldı. Aynı ad, aynı yerleşme sonucu demek değil.
Bilgisayar mühendisliğinde toplam 2.230 boş yerin 1.707’si vakıflarda, 265’i devlette, 244’ü KKTC’de, 14’ü diğer ülkelerde. Devlet üniversiteleri içindeki fark da büyük: Genel ve okul birinciliği toplamıyla Iğdır Üniversitesinde 57 kontenjana 6, Siirt Üniversitesinde 57 kontenjana 11, Ardahan Üniversitesinde 57 kontenjana 17, Munzur Üniversitesinde 57 kontenjana 19 aday yerleşti. Bilgisayar mühendisliğinin ülke toplamı, bu üniversitelerdeki sonucu tek başına anlatmıyor.
Vakıf üniversitelerinde burs ve dil ayrımı daha somut bir resim veriyor. İstanbul Aydın Üniversitesinin İngilizce, yüzde 50 indirimli yazılım mühendisliğinde 102 kontenjana 7 kişi yerleşti; 95 yer boş kaldı. Aynı üniversitenin İngilizce, yüzde 50 indirimli bilgisayar mühendisliğinde 102 kontenjana 21 kişi yerleşti. İstanbul Nişantaşı Üniversitesinin İngilizce, yüzde 50 indirimli yazılım mühendisliğinde 81 kontenjanın 73’ü boş kaldı. Bunlar belirli program seçeneklerinin sonuçları; üniversitenin bütün burslu ve ücretli kontenjanlarının toplamı değil.
Yapay zekâ mühendisliğinde de benzer örnekler var. OSTİM Teknik Üniversitesinin yüzde 50 indirimli programında 40 kontenjana 5, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesinin yüzde 50 indirimli programında 34 kontenjana 3 aday yerleşti. Öğrenim ücretinin etkisini araştırmak için bu ayrımlar gerekli. Fakat yalnızca yerleşme tablosuna bakarak her boşluğu ücretle açıklayamayız; tercih sayıları, başarı sırası koşulları ve adayların gerekçeleri de gerekir. ÖSYM, 2026 lisans sonuçları
Sosyal bilimlerde psikoloji 11.253’ten 10.544’e geriledi ve 1.415 boş yer verdi. Sosyal hizmet 2.633’ten 2.143’e, lisans düzeyindeki çocuk gelişimi 1.957’den 1.646’ya indi. İngiliz dili ve edebiyatı 5.645’ten 4.452’ye düşürüldü; 1.193 kişilik, yüzde 21,13’lük daralma var. Türk dili ve edebiyatı 3.598’den 3.463’e geriledi. Buna karşılık siyaset bilimi ve kamu yönetimi 5.232’den 5.700’e, iktisat 7.754’ten 7.786’ya yükseldi. İşletmede 12.067’den 12.037’ye küçük bir azalma görüldü.
Turizm işletmeciliği 2.779’dan 2.887’ye, gastronomi ve mutfak sanatları 6.089’dan 6.115’e çıktı. Gastronomi ve mutfak sanatlarında 1.131 boş yer kaldı. Görsel iletişim tasarımında 798, dijital oyun tasarımında 761, yeni medya ve iletişimde 578 boşluk var. Bunlar bir mesleğin geleceği hakkında tek başına hüküm vermeye yetmez. Yine de kontenjan planlamasında bölümün adının ne kadar ilgi çekici olduğundan daha fazlasına bakılması gerektiğini düşündürüyor.
İki yıllık programlarda artışın yönü biraz farklı. Turizm ve otel işletmeciliği 4.091’den 4.684’e, inşaat teknolojisi 4.582’den 5.080’e, işletme yönetimi 4.829’dan 5.274’e çıktı. Bankacılık ve sigortacılık 5.615’ten 6.025’e, lojistik 4.915’ten 5.159’a, dış ticaret 5.221’den 5.438’e yükseldi. Otomotiv teknolojisi 2.432’den 2.671’e, kimya teknolojisi 919’dan 1.173’e çıktı. Toplam ön lisans kontenjanı küçülürken bu programlara daha fazla yer ayrılmış.
Ön lisansta dijital alanlara ayrılan kontenjan da büyüyor. Ofis teknolojileri ve veri yönetimi 622’den 1.044’e, tıbbi veri işleme teknikerliği 905’ten 1.289’a, robotik ve yapay zekâ 985’ten 1.266’ya çıktı. Yapay zekâ operatörlüğü 719’dan 989’a, oyun geliştirme ve programlama 619’dan 873’e, büyük veri analistliği 669’dan 868’e yükseldi. Son üç programdaki artışlar sırasıyla yüzde 37,55, yüzde 41,03 ve yüzde 29,75. Ancak tıbbi veri işleme teknikerliğinde 266, robotik ve yapay zekâda 257, yapay zekâ operatörlüğünde 229, oyun geliştirme ve programlamada 253 boş yer var.
Azaltılan ön lisans kontenjanlarında sağlık programları geniş yer tutuyor. Laborant ve veteriner sağlık 3.868’den 2.804’e, tıbbi laboratuvar teknikleri 6.774’ten 5.778’e, ilk ve acil yardım 8.398’den 7.659’a indi. Yaşlı bakımı 5.136’dan 4.461’e, ameliyathane hizmetleri 3.909’dan 3.307’ye, tıbbi görüntüleme teknikleri 5.548’den 5.100’e düşürüldü. Çocuk gelişimi 6.520’den 5.729’a geriledi. Sağlık dışındaki büyük azalmalardan ikisi bilgisayar programcılığında 19.148’den 18.269’a ve muhasebe ve vergi uygulamalarında 7.038’den 6.321’e düşüş.
Ön lisansta boşlukların dağılımı da farklı. Grafik tasarımında 701, bilgisayar programcılığında 691, bilişim güvenliği teknolojisinde 489, odyometride 440, fizyoterapide 430, radyoterapide 353 boş yer kaldı. Laborant ve veteriner sağlığın 2.804 kontenjanı ise doldu. Tıbbi görüntüleme tekniklerinde yalnızca 4, ilk ve acil yardımda 37 boş yer var. Kontenjan azaltma kararıyla yerleşme sonucunu birlikte okumadan, sağlık programlarının tümü için ortak bir değerlendirme yapmak mümkün değil.
Hiç öğrenci yerleşmeyen programlar da var. İncelenen kapsamda Artvin Çoruh Üniversitesinin çevre mühendisliğinde 21 kontenjan boş kaldı. Atatürk Üniversitesinin kimya öğretmenliği, biyoloji öğretmenliği ve felsefe grubu öğretmenliğinde de 21’er kontenjana yerleşen olmadı. Sivas Cumhuriyet Üniversitesinin çevre mühendisliğinde 31 kontenjana 3, Karadeniz Teknik Üniversitesinin jeofizik mühendisliğinde 31 kontenjana 5 aday yerleşti. “Devlet üniversiteleri doldu” cümlesinin altında bu sonuçlar da bulunuyor.
Tam dolan bölümleri de yazalım. Belirlediğimiz kapsamda tıbbın 18.958, veterinerliğin 1.847, fiziğin 1.619, kimyanın 2.236, biyolojinin 2.031, coğrafyanın 2.002 ve arkeolojinin 1.203 kontenjanına yerleşme yapıldı. Bu sonuç, öğrencilerin daha sonra kayıt yaptırdığı veya mezuniyet sonrasında iş bulacağı anlamına gelmiyor. Fakat bu bölümlerin ilk yerleştirmede boş kaldığı iddiasını da veriler desteklemiyor. ÖSYM, 2026 lisans sonuçları
Kurum türlerinin toplamında 45.033 boş yerin 35.706’sı vakıf üniversitelerinde, 2.292’si devlette, 6.458’i KKTC üniversitelerinde, 577’si diğer ülkelerde. Devletin doluluk oranı yüzde 99,52, vakıflarınki yüzde 79,72. Devlet ön lisansında kalan 37 boşluğun tamamı ise Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesinin Kuzey Kıbrıs Yerleşkesindeki büyük veri analistliği ve yapay zekâ operatörlüğünün ücretli veya yüzde 50 indirimli seçeneklerinde. Kurumun “devlet” olarak sınıflandırılması, programın Türkiye’de ve ücretsiz olduğu anlamına gelmiyor.
Bütün bu yerleşme sonuçlarından önce bir sınav vardı. TYT’ye 2.425.627 kişi başvurdu, 2.255.076 kişi girdi; 170.551 kişi sınava gelmedi. AYT’de 1.627.970 başvuruya karşılık 1.473.113 katılım, YDT’de 203.640 başvuruya karşılık 143.270 katılım gerçekleşti. Katılmama oranları sırasıyla yüzde 7,03, yüzde 9,51 ve yüzde 29,65. YDT’ye başvuran yaklaşık her 10 kişiden 3’ü sınava girmedi. Girmeme nedenlerini ise açıklanan sayılardan öğrenemiyoruz.
TYT’de sınavı geçerli bütün adayların doğru cevap ortalaması, 40 soruluk Türkçede 20,1; 20 soruluk sosyal bilimlerde 10,0; 40 soruluk matematikte 6,4; 20 soruluk fende 3,9. Matematik sorularındaki ortalama doğru oranı yüzde 16. Bunlar net sayıları değil, doğru cevap ortalamaları. Lise son sınıf öğrencilerinde matematik ortalaması 6,8, fen ortalaması 4,3. Üniversitelere ayrılan yerler üzerinde bu kadar ayrıntılı hesap yapılırken öğrencilerin o yerlere hangi temel becerilerle geldiği de aynı ciddiyetle ele alınmalı.
AYT’de bütün adaylar için doğru cevap ortalaması matematikte 7,1, fizikte 2,6, kimyada 2,1, biyolojide 3,0. Türk dili ve edebiyatında 6,5, tarih-1’de 2,9, coğrafya-1’de 1,9. İptallerden sonra matematik istatistiği 39, edebiyat istatistiği 23 geçerli soru üzerinden veriliyor. Bu ortalamalar farklı alanlara yönelen adayları birlikte kapsadığı için fizik sonucunu yalnızca sayısal öğrencilerinin başarısı gibi okuyamayız. YDT’de 80 soru üzerinden İngilizce doğru ortalaması 37,6, Almanca 36,0, Fransızca 43,6, Arapça 38,7, Rusça 51,0. İngilizce grubunda 136.745, Rusça grubunda 691 geçerli sınav bulunduğunu da karşılaştırmaya eklemek gerekiyor.
Açıköğretim ve özel kontenjanlar da dâhil edildiğinde yerleştirme puanı hesaplanan 2.187.747 adayın 1.279.439’u tercih yaptı, 730.854’ü yerleşti. Tercih yapan 548.585 aday yerleşemedi. Yerleşenlerin 353.324’ü örgün lisansa, 288.134’ü örgün ön lisansa, 89.396’sı açıköğretime yerleştirildi. Bu toplamın bölüm hesaplarındaki 631.966’dan farklı olmasının nedeni, başlangıçta belirttiğimiz kapsam farkı. Tercih yapanların yüzde 57,12’si yerleşirken kontenjan doluluğunun yüzde 93,35 olması da çelişki değil; birinin paydasında adaylar, diğerinin paydasında açılmış yerler var.
Benim bu tablodan çıkardığım talep şu: Gelecek yıl kontenjanı artırılan veya azaltılan her bölüm için kararın gerekçesi de yayımlansın. Örneğin 644 yere karşılık 324 öğrencinin yerleştiği yapay zekâ mühendisliğinde hangi üniversitenin, hangi burs seçeneğinin büyütüleceğini bilmek istiyorum. Fen bilgisi öğretmenliğinde 1.039 yerin yalnızca 425’ine öğrenci yerleşirken, 614 boşluğa verilecek cevap da açıklanmalı. Doluluk yüzdesini yayımlamak kolay. O yüzdeden sonra hangi kararı neden değiştirdiğini açıklamak, kontenjan planlamasının asıl hesabıdır.